نشست بینالمللی «مدلهای جامعهمحور» با معرفی تجربههای ایران، ژاپن، چین و سنگاپور برگزار شد
نشست تخصصی مجازی بینالمللی با محوریت «مدلهای جامعهمحور؛ تقویت جوامع محلی و مشارکت اجتماعی» با حضور نمایندگان سازمان ملل متحد، صندوق جمعیت ملل متحد، سازمان جهانی بهداشت و کارشناسان بینالمللی برگزار شد. در این نشست، بر نقش مشارکتهای محلهمحور در ارتقای سالمندی سالم، کاهش انزوای اجتماعی، تقویت تابآوری و شکلگیری جامعهای فراگیر تأکید شد.
به گزارش دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور، میساء الغرباوی، هماهنگکننده مقیم موقت سازمان ملل متحد در جمهوری اسلامی ایران، در بخش افتتاحیه این نشست، طرح «سلام» را اقدامی مؤثر برای تقویت تابآوری و حمایت اجتماعی دانست.
وی با تأکید بر اهمیت مشارکت محلهمحور در تحقق اهداف توسعه پایدار گفت: «باید محیطهایی در سطح محله ایجاد شود که زمینه مشارکت فعال شهروندان و حضور دیدگاههای گوناگون در فرایند تصمیمگیری را فراهم کند.»
الغرباوی همچنین تبادل تجربه میان کشورها را از اولویتهای سازمان ملل برشمرد و افزود: تجربههایی مانند «بانک زمان» در چین، الگوهای محلی ژاپن و سنگاپور و طرح «سلام» در ایران، ظرفیت ارزشمندی برای یادگیری متقابل فراهم میکنند. به گفته وی، سازمان بهزیستی کشور با اجرای این طرح میتواند زمینهساز گفتوگویی سازنده و فراگیر باشد.
وی بر تعهد سازمان ملل متحد به حمایت از ایران برای توسعه چارچوبهای اقتصادی و اجتماعی فراگیر تأکید کرد؛ چارچوبهایی که بر اصل «هیچکس نباید نادیده گرفته شود» استوارند.
ضرورت آمادگی برای گذار جمعیتی ایران
در ادامه، کیتا اوهاشی، نماینده صندوق جمعیت ملل متحد در جمهوری اسلامی ایران، تلاشهای دولت برای پاسخگویی به چالشهای اجتماعی و اجرای ابتکار «سلام محله» را شایسته تقدیر دانست.
او با اشاره به تحولات سریع جمعیتی در جهان گفت: صندوق جمعیت ملل متحد بر این باور است که همه انسانها شایسته برخورداری از زندگی همراه با کرامت هستند. ازاینرو، حمایت از سالمندی فعال، توانمند و پویا و توجه به آسیبپذیری افراد در تمام مراحل زندگی اهمیت ویژهای دارد.
اوهـاشی با اشاره به نقش مهم اجتماعات محلی در ایران افزود: با افزایش جمعیت کشور به حدود ۹۳ میلیون نفر، سهم بالای جمعیت در سن کار و روند رو به رشد سالمندی، ضروری است جامعهای تابآور شکل گیرد تا نسلهای مختلف بتوانند دانش و تجربه خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
وی همچنین از تدوین یک بسته جامع آموزشی برای استانداردسازی مراقبت رسمی از سالمندان خبر داد و گفت: تقویت گفتوگوی میاننسلی، فراهمکردن امکان حضور فعال همه افراد در جامعه و استفاده از راهکارهای نوآورانهای مانند «بانک زمان»، از برنامههای مورد توجه صندوق جمعیت ملل متحد برای افزایش تابآوری اجتماعی است.
طرح «سلام»؛ فرصتی برای استفاده از ظرفیتهای محلی
جان یعقوب جابور، نماینده سازمان جهانی بهداشت در جمهوری اسلامی ایران نیز با اشاره به سابقه سازمان بهزیستی در ارتقای رفاه اجتماعی و بازتوانی سالمندان، افراد دارای معلولیت و دیگر گروههای آسیبپذیر، طرح «سلام» را بازتابی از تداوم این مسئولیت اجتماعی دانست.
وی گفت سازمان جهانی بهداشت از ایران در اجرای مراقبت یکپارچه از سالمندان، با رویکردی هماهنگ و فردمحور، حمایت کرده است. این همکاری حوزههایی مانند تقویت آمادگی، تداوم مراقبتهای بلندمدت و افزایش ظرفیت مراقبان رسمی را در بر میگیرد.
جابور با تأکید بر اینکه مشارکت اجتماعی نقشی اساسی در سلامت افراد دارد، افزود: «باید مسیرهایی ایجاد کنیم که به شکلگیری اجتماعات سالم کمک کند و امکان برخورداری از زندگی مطلوب و مشارکت معنادار را برای همه افراد فراهم آورد.» به گفته وی، ابتکار «سلام» فرصتی مهم برای تقویت ساختارهای اجتماعی، فعالسازی ظرفیتهای محلی و استفاده بهینه از منابع موجود است.
رویکرد جامعهمحور؛ مسئولیتی فراتر از دولت
در بخش دیگری از نشست، دکتر ابهیجیت ویساریا، مشاور فنی پویایی جمعیت در دفتر منطقهای آسیا و اقیانوسیه صندوق جمعیت ملل متحد، چشمانداز راهبردی این صندوق درباره نقش رویکردهای جامعهمحور در سالمندی سالم، تابآوری و فراگیری اجتماعی را تشریح کرد.
وی حضور داوطلبان و ارائه خدمات مشاوره روانشناختی را از الزامات حمایت محلی از سالمندان دانست و گفت: پاسخگویی به نیازهای روانی سالمندان، پیشگیری از انزوای آنان، فراهمکردن زمینه حضور فعال در جامعه و تقویت همبستگی میان نسلها باید در کانون برنامهریزیها قرار گیرد.
ویساریا همچنین بر ضرورت ایجاد و ساختارمندکردن بنیانهای محلی و منطقهای تأکید کرد و افزود: «رویکرد جامعهمحور تنها مسئولیت دولت نیست. دولت باید بستر مناسب را فراهم کند، اما همه اعضای جامعه، بهویژه خود سالمندان، باید در این فرایند نقشی فعال داشته باشند.»
تجربه ژاپن؛ از مراکز اجتماعی تا مراقبت همسایگی
در ادامه، دکتر ریناتارو موری، شهردار شهر تاکارازوکا در ژاپن، به معرفی الگوهای جامعهمحور این کشور، از جمله «کومینکان»، شوراهای توسعه محلی، تشکلهای محلهای و شبکههای داوطلبانه پرداخت.
وی گفت: در تاکارازوکا چهار مرکز اجتماعی، ۲۴ سالن محلی، انجمنهای محله و شبکهای از داوطلبان فعال هستند که خدمات خود را بهصورت رایگان ارائه میکنند. کمیسیونهای رفاه محلی این شهر نیز سابقهای ۱۰۹ساله دارند.
به گفته موری، فضاهایی در هر شهرداری برای فعالیت و تسهیلگری داوطلبان پیشبینی شده است. ساکنان محلهها از یکدیگر مراقبت میکنند، شرایط همسایگان را پیگیری میکنند و در اقداماتی مانند پاکسازی پارکها، پیادهروها و فضاهای عمومی مشارکت دارند.
چهار مرکز اجتماعی این شهر با جمعیتی حدود ۲۰۰ هزار نفر، محیطی برای تعامل سالمندان و انجام فعالیتهایی مانند باغبانی و پرورش گل فراهم کردهاند؛ فعالیتهایی که علاوه بر افزایش ارتباطات اجتماعی، به بهبود سلامت روان آنان نیز کمک میکند.
موری افزود: تسهیلگران محلی از خانههای سالمندان بازدید میکنند و در مناطق دارای چالشهای بیشتر، حضور فعالتری دارند. این افراد آموزش میبینند تا بتوانند به اجتماعات محلی در ارائه حمایت و مراقبت مؤثرتر کمک کنند.
منبع: دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور
